Starotestamentowy prorok Ezechiel napisał: „Synu człowieczy, nasyć żołądek i napełnij wnętrzności swoje tym zwojem, który ci podałem. Zjadłem go, a w ustach moich był słodki jak miód”. Interpretowali te słowa u nas i Roman Brandstaetter, i prymas Wyszyński. Jeden w poemacie „Modlitwa o ustanowienie Święta Spożywania Pisma Świętego”, drugi w swoim wstępie do pierwszego wydania Biblii Tysiąclecia.

Tomasz Dostatni, kierownik duchowy Europejskiego Festiwalu Smaku podczas Dysputy Dwóch Ambon

Dziś gdy w Lublinie odbywa się Europejski Festiwal Smaku, i jego spiritus movens Waldemar Sulisz pragnie łączyć smak z duchowością warto przypomnieć sobie ten biblijny kontekst. Prorok mówi o znaczeniu księgi i jej wielkość, i piękno, oraz wezwanie do przepowiadania łączy ze zjedzeniem zwoju Pisma. „Otworzyłem usta, a On dał mi zjeść ów zwój” – i miał on smak miodu.

Słowo karmi, Słowo Boże – Biblia karmi nas tak, że jest słodyczą. Ale jest jeszcze kontekst wieczerzy, ostatniej wieczerzy. I komunii świętej. Kto spożywa Moje ciało i pije Moją krew…Bóg dał nam siebie jako pokarm…Ileż tu przez wieki powstało poezji i tekstów mistycznych mówiących także o słodyczy tego prostego pokarmu. Europejski Festiwal Smaku chce, aby ten wymiar duchowości przenikał także smaki, które na co dzień stają się naszymi własnymi.

Są to smaki dzieciństwa – sentymentalny powrót do Doliny Issy. Smaki z dalekich podróży, egzotyczne, często z przeróżną sakralizacją. Pokarm pielgrzyma, chleb i miód, mleko. Odkrywanie smaków, to nie tylko zaspakajanie własnego podniebienia, to odkrywanie świata innego, z jego kulturą, historią, religią.

Ale w końcu powrót do smaku dzieciństwa jest chyba nieunikniony. Dom babci, mamy, dom rodzinny. Psychologowie powiedzą o natręctwie powracającym, gdy idealizujemy lata najwcześniejsze. Smak to także zmysł. A zmysły pozwalają poznawać, cieszyć się, kontaktować się ze światem nas otaczającym.

Jedzenie jest zaspokajaniem głodu, ale też może być ucztą, zabawą, świętem. Przez jedzenie, przy stole spotykamy się z innymi, także z Bogiem. Abraham, który siedząc pod dębami Mamre, u wejścia do namiotu w najgorętszej porze dnia, dostrzegł trzech ludzi naprzeciw siebie. Stanęli przed nim. Przyjął ich w gościnę. Nie wiedząc samego Boga przyjął pod swój dach. Scenę tę wymalował Andrej Rublow, Trójca Święta.

I taki jest kontekst naszego przysłowia: gość w domu, Bóg w domu. Na tegorocznym festiwalu Smaku w Lublinie, doświadczając smaków kulinarnych pamiętajmy, aby nie tylko smakować życie, ale i doświadczać ducha, który jest w nas poprzez smak metafizyczny, nadprzyrodzony. Gościna każda niech nam przypomina, tę Abrahamową. A może tak jak on będziemy zaskoczeni, przy tej prostej czynności, jaką jest spożywanie z przyjaciółmi.

Tomasz Dostatni OP


Tomasz Dostatni, kierownik duchowy Europejskiego Festiwalu Smaku, dominikanin z Lublina, prezes Fundacji Ponad Granicamiim. Świętego Jacka Odrowąża, autor książek: „Zza bramy klasztoru”, „Przekraczać mury”, „W dwóch światach” – wspólnie z Szewachem Weissem, „Smířena různost” – wywiad rzeka – Tomasz Dostatni, Tomáš Halík, Praha 2011( wyd. polskie „Różnorodność pojednana” Tomáš Halík, Tomasz Dostatni OP Rozmowy. Wydawnictwo Znak, Kraków 2013, „Tradice, která je wýzvou” – wywiad rzeka – Dominik Duka, Tomasz Dostatni, Jaroslav Šubrt, Praha 2011 (wyd. polskie „Tradycja jest wyzwaniem. Czego się, za przeproszeniem, boisz?” – Z prymasem Czech, arcybiskupem Pragi Dominikiem Duką OP rozmawiają Tomasz Dostatni OP i Jaroslav Šubrt, W drodze, Poznań 2012) Złota 9 – Lublin 2015, Duchowe wędrowanie – Wydawnictwo Zysk 2015, Poznań Kultura – Kościół. Kościół na łamach paryskiej „Kultury” w latach 1946 – 2000. Seria „W kręgu paryskiej <Kultury>”. Wybór, opracowanie i posłowie Tomasz Dostatni OP. Instytut Książki 2015.